Skip to content

Boekvoorstelling "De volkstelling van 1702 in Brussel en omgeving"

 

Nog niet geabonneerd op de nieuwsbrief van Familiekunde Brussel? Doe uzelf een cadeau en neem nu een abonnement. Het mooiste van al: het is helemaal gratis.

 

Bezoek gratis onze nieuwe themasite obiit.familiekunde-brussel.be met scans van rouwbrieven, overlijdensberichten en bidprentjes.

 

Bezoek ons documentatiecentrum, iedere laatste zaterdag van de maand (schoolvakanties uitgezonderd).

 

De ‘Genealogische archiefgids voor het Brusselse hoofdstedelijke gewest’ is nu gratis beschikbaar onder de vorm van een GeneaWiki.

aug 25 18

Boekvoorstelling “De volkstelling van 1702 in Brussel en omgeving”

by Patrick Vanhoucke

De afdelingen Brussel en Leuven van Familiekunde Vlaanderen hebben het titanenwerk verwezenlijkt de volkstelling van 1702 in Brussel en de omliggende dorpen te transcriberen. De volledige transcriptie wordt eind november in boekvorm uitgegeven. Een inleiding situeert het geheel, en achteraan is er een index op de persoonsnamen en een op de huisnamen te vinden. Er werd ook een concordantielijst tussen de huisnamen en de later toegekende perceelnummers aan toegevoegd.

Medewerkers aan deze publicatie zijn: Herman Swinnen (redactie), Paul Behets, Jan Caluwaerts, Nand Staes, Frans Belis, Myriam Smet, Paul Vanduynhoven, Lieve Vanhaecke, Daniel Bex, Rik Degraef, Dirk De Wever, Jean De Keijzer, René Verbeylen. De publicatie kwam mede tot stand dankzij een subsidie van de Erfgoedcel Brussel van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Voor de materiële ondersteuning bij de organisatie van de boekvoorstelling kunnen we rekenen op de Stad Brussel.

Proef nu reeds!

De personenindex, met de meer dan 20.000 namen, is nu reeds te consulteren.

Enkele kanttekeningen bij de tellingen

Naast parochieregisters, notariaatsarchieven en andere bronnen zijn volkstellingen in het Ancien Régime uitermate nuttig voor zowel historici en heemkundigen als voor genealogen.

Afhankelijk van het type telling krijgt men beperkte of juist brede informatie over de inwoners van een stad of een dorp op dat ogenblik. De telling van 1702 geeft gelukkig een ruim beeld van de bevolking. De samenstelling van het gezin, de inwonenden, het beroep en voor de dorpen ook het bewerkte land en de veestapel. Voor Brussel is ook de bewoning mooi te volgen. Welke huishoudens woonden er samen in een huis, op een kamer of in een achterhuis. Vermits de telling bedoeld was om belasting te heffen per persoon en gebaseerd op activiteit of grondbezit, geeft ze ook een treffend beeld over de welstand van de gezinnen, vergeleken met die van hun buren.

De vrijwilligers werkten op basis van foto’s van de bronnen uit het Rijksarchief te Brussel (Vorst) en het Stadsarchief van Brussel en transcribeerden letterlijk de tellingen. Dit werd telkens nagelezen door een corrector en in een identieke vormgeving gezet.

Wat verstaat men onder ‘Brussel en omgeving’?

De stad Brussel was onderverdeeld in veertig wijken. Die komen alle aan bod in deze transcriptie. Van vier wijken werd helaas de telling niet teruggevonden. Om toch een volledig beeld te geven, werd voor deze wijken een transcriptie van het XXe penningcohier gebruikt, een telling verbonden aan een ander type belasting.

Met de ‘omgeving’ worden de andere 18 gemeenten van het huidige Hoofdstedelijk Gewest bedoeld. Uiteraard was die begrenzing in 1702 irrelevant, maar om praktische redenen werd ook een transcriptie gemaakt van de tellingen van Boendaal, Bosvoorde, Drogenbos, Elsene Borggraaf, Etterbeek, Evere, Ganshoren, Haren, Jette, Nederheembeek, Overheembeek, Sint-Agatha-Berchem, Sint-Lambrechts-Woluwe, Sint-Pieters-Woluwe, Ukkel en Watermaal & Oudergem. Van de dorpen die tot de cuijpe van Brussel behoorden werd de telling niet gevonden. We vervingen ze door de telling van 1709 voor Anderlecht, Elsene Cuijp, Laken, Sint-Jans-Molenbeek en Sint-Joost-ten-Node. Spijtig genoeg werden van Koekelberg, Schaarbeek, Sint-Gillis (Obbrussel) en Vorst geen relevante tellingen gevonden.

Technische gegevens

Het boek wordt uitgegeven in drie delen. Het telt meer dan 1300 pagina’s waarvan 1027 pagina’s transcripties. Er worden drie indexen toegevoegd. Achteraan zijn er twee kaarten die de poorten en de grenzen van de wijken, de kwartieren en de parochies weergeven.

Voorintekenperiode en bestellingen

Het boek is tijdens de voorintekenperiode (tot 15 november 2018) te koop voor 50 euro. Nadien blijft het te koop voor dezelfde prijs voor leden van Familiekunde Vlaanderen of voor 60 euro voor anderen. De verzendkosten voor het boek bedragen 15 euro.

Het boek kan ook afgehaald worden en dan betaalt u geen verzendkosten:

  • na de boekvoorstelling van zaterdag 24 november 2018 (zie onder) in het Stadhuis van Brussel (mits inschrijving);
  • op dinsdag 27 november 2018 tussen 17.30 en 18.30 uur in Bertem (adres wordt individueel meegedeeld);
  • op zaterdag 15 december 2018 tussen 13.00 en 14.00 uur bij Familiekunde Brussel in het AMVB (Arduinkaai 28, 1000 Brussel);
  • op elke zaterdag waarop Familiekunde Brussel een activiteit organiseert in het AMVB (Arduinkaai 28, 1000 Brussel), telkens een half uur voor (13.30-14.00 uur) en een half uur na (16.00-16.30 uur) de activiteit.

Gelieve bij de voorintekening of bestelling duidelijk uw keuze te vermelden.

Bestellen kan enkel mits voorafbetaling van het juiste bedrag (50 of 65 euro bij voorintekening voor 15.11.2018) op rekening BE10 0013 1130 4604 met vermelding “Brussel 1702” en de gewenste afhaal- of verzendkeuze.

Boekvoorstelling “De volkstelling van 1702 in Brussel en omgeving”

Zaterdag 24 november 2018 van 16.00 tot 18.00 uur
Stadhuis van Brussel, Militiezaal (gelijkvloers), Grote Markt, 1000 Brussel

Naar aanleiding van de publicatie wordt er een boekvoorstelling georganiseerd op zaterdag 24 november 2018 om 16.00 uur in het Stadhuis van Brussel. Naast de voorstelling van het boek zal Luc Surdiacourt – Brussel-kenner en gids – ook kort de historische context van het Brussel van 1702 schetsen. U bent van harte welkom. Deelname aan de boekvoorstelling is gratis, maar u dient in te schrijven via het formulier. Na afloop van de boekvoorstelling biedt Els Ampe, schepen van Nederlandstalige aangelegenheden van de Stad Brussel, u een receptie aan.

aug 25 18

Jean d’Osta en zijn publicaties over (verdwenen) Brusselse straten

by Patrick Vanhoucke

Jean d’Osta (Brussel, 1909-1993) was een schrijver en historicus die heel wat publiceerde over Brussel en het Brusselse dialect. Als folklorist en humorist was d’Osta de bedenker van het personage Jef Kazak. Hij heeft in de gemeente Vorst een straat die naar hem is genoemd. En op de gevel van de Onze-Lieve-Vrouw-Onbevlekt-Ontvangenkerk aan het Vossenplein in de Marollen werd een herdenkingsplaat te zijner nagedachtenis aangebracht.

Voor genealogen en heemkundigen is vooral het historisch werk van d’Osta van belang, met name zijn werken over de (verdwenen) buurten en straten van Brussel. We geven een opsomming en hun beschikbaarheid.

Les Rues disparues de Bruxelles, Bruxelles, Rossel, 1979.
Beschikbaarheid: AMVB Brusselse bibliotheken
 
Dictionnaire historique et anecdotique des rues de Bruxelles. Bruxelles, Paul Legrain, 1986. Réédition : Bruxelles, Le Livre, 1995.
Beschikbaarheid: AMVB Brusselse bibliotheken
 
Dictionnaire historique des faubourgs de Bruxelles. Bruxelles, Paul Legrain, 1989. Réédition : Bruxelles, Le Livre, 1996.
Beschikbaarheid: AMVB Brusselse bibliotheken

 

apr 19 18

“Marolle(n)” verwees naar het hoerige gedrag in de rosse buurt

by Patrick Vanhoucke

De naam van de Brusselse wijk “Marolle(n)” verwees naar het hoerige gedrag in de rosse buurt en niet naar een kloosterorde van apostolinnen of maricolenzusters. Dat zegt de Brusselse gids Luc Surdiacourt in zijn nieuwe historische werk “De Marollen: een eeuwenoud misverstand” dat bij Uitgeverij Davidsfonds verscheen.

Twintig jaar lang was oud-VRT-medewerker en gids Luc Surdiacourt bezig aan zijn onderzoek in archieven om de ware ontstaansgeschiedenis van de benaming van de Brusselse wijk Marollen te achterhalen. Surdiacourt concludeert dat de naam niet afkomstig is van een kloosterorde. De Marollekens of Apostolinnen hebben nooit een klooster in hartje Brussel gehad. Wel kwamen ze in 1691 naar Brussel om er gewezen prostituees in de Heilige Cruyskapelle op te vangen. Maar die verbeteringsinstelling lag in de benedenstad.

De ware geschiedenis van de Marolle (zonder -n) vond Surdiacourt in het archief van de kerkelijke rechtbank van het aartsbisdom Mechelen. Daar bevindt zich een lijst van de Brusselse bordelen. Etymologisch zou de naam Marollen zijn oorsprong hebben gevonden in het Noord-Franse dorp Maroilles. De meisjes van dat dorp, die de naam “pucelles de Marolle” kregen, zouden hun diensten hebben aangeboden aan de plaatselijke benedictijnenpaters.

In Muntpunt stelt Luc Surdiacourt op maandag 23 april van 12.30 tot 13.30 uur de verrassende resultaten van zijn jarenlange onderzoek voor aan het grote publiek.

apr 19 18

Nieuwe atlas Jacob van Deventer bundelt oudste kaarten van Brussel

by Patrick Vanhoucke

Een nieuwe atlas bundelt 226 kaarten van Jacob van Deventer uit de 16e eeuw (1545-1575) van steden in de Lage Landen. Het is de eerste keer dat het integrale (gekende) werk van de bekende cartograaf in één uitgave verschijnt.

“De kaarten van Van Deventer zijn voor veel steden de oudste die we hebben. Dat geldt bijvoorbeeld voor zijn kaarten van Brussel.”

De 16e-eeuwse plattegronden zijn aangevuld met recente luchtfoto’s die duidelijk maken hoe de steden die Jacob van Deventer tekende zijn veranderd. Veel van de plattegronden sluiten vandaag naadloos aan op Google Maps, zo zeggen de samenstellers van de facsimile-uitgave, historici Bram Vannieuwenhuyze (Universiteit van Amsterdam) en Reinout Rutte (Technische Universiteit van Delft).

De publicatie werd dinsdag 17 april jl. voorgesteld in de Campusbibliotheek Arenberg in Leuven-Heverlee. Het boek verscheen bij Lannoo in Tielt.

apr 12 18

Online historische woordenboeken in een nieuw jasje

by Patrick Vanhoucke

De online historische woordenboeken van het Instituut voor de Nederlandse Taal zijn in een nieuw jasje gestoken. De applicatie is overzichtelijker en gebruiksvriendelijker geworden.

Welke woordenboeken kan je online via de Geïntegreerde Taalbank (GTB) raadplegen?

  • Oudnederlands Woordenboek (ONW);
  • Vroegmiddelnederlands Woordenboek (VMNW);
  • Middelnederlandsch Woordenboek (MNW);
  • Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT);
  • Wurdboek fan de Fryske taal (WFT).

Voor de etymologie of herkomst van een woord kan je bovendien het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands (M. Philippa e.a.) en het Etimologiewoordeboek van Afrikaans (G.J. van Wyk e.a.) online raadplegen.

Raadpleeg de Geïntegreerde Taalbank (GTB).

apr 8 18

Algemeen Rijksarchief restaureert testament moeder Rubens

by Patrick Vanhoucke

Het Algemeen Rijksarchief in Brussel heeft het testament gerestaureerd van Maria Pypelinckx, de moeder van schilder Peter Paul Rubens. Het document dateert van 1583 en verkeerde in slechte staat. Het testament werd twee jaar geleden toevallig ontdekt in het Rijksarchief te Gent door de ondertussen overleden amateurhistoricus Willy Stevens. Het krijgt nu een plek in het Rijksarchief van Antwerpen-Beveren.

Meer informatie over de unieke vondst en de daaropvolgende restauratie vind je op de website van het Rijksarchief in België en op de website van VRT NWS.

dec 17 17

Nieuwjaarsreceptie 2018 Familiekunde Brussel en AMVB

by Patrick Vanhoucke

Nieuwjaarsreceptie Familiekunde Brussel en AMVB 2018
Zaterdag 27 januari 2018 van 14.00 tot 17.00 uur
Arduinkaai 28, 1000 Brussel

Voorzitters Daniel Bex en Erwin Eysackers nodigen u van harte uit op de gezamenlijke nieuwjaarsreceptie van Familiekunde Brussel en het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel (AMVB).

Schepen van Nederlandstalige aangelegenheden in Brussel, Els Ampe, zal de tentoonstelling “Brusselse rederijkerij vroeger en nu” afsluiten. Deze tentoonstelling had de bedoeling om bruggen te bouwen. De vele bezoekers werd gevraagd om in enkele kernachtige zinnen de tentoonstelling te duiden. Met deze zinnen maakten rederijker Luc Collin en slammer Tunde Adefioye een nieuw Brusselgedicht dat op de receptie bekend gemaakt zal worden.

Gelieve uw aanwezigheid te bevestigen met het onderstaande formulier.

De inschrijvingsperiode werd afgesloten.

dec 17 17

Beginnerscursus: “Wat weet mijn (klein)kind van mijn (groot)ouders?”

by Patrick Vanhoucke

Beginnerscursus: “Wat weet mijn (klein)kind van mijn (groot)ouders?”
Zaterdag 24 februari 2018 van 14.00 tot 17.00 uur
Arduinkaai 28, 1000 Brussel

Cursus van Familiekunde Brussel voor beginnende genealogen. Onder de deskundige leiding van bestuurslid Nand Staes gaat u op zoek naar uw familiaal verleden en ontdekt u hoe u uw eigen familiegeschiedenis kunt ontrafelen. Deze cursus wordt samen met het Willemsfonds georganiseerd.

Wat mag u verwachten? Een greep uit de rijkgevulde syllabus:

  • bronnen (gegevens, familie, registers, wetgeving)
  • informatiedragers (papier, microfilm, internet)
  • lezen van akten (oud schrift, Latijn, datums, leestekens, namen, fouten, begrafenisregisters)
  • werkmethodieken (volgorde, logboek, potlood en papier, foto’s, software)
  • presentatie van resultaten (tekstuele en grafische rapporten, website, familiegeschiedenis)
  • Bekijk hier de volledige inhoudstafel van de syllabus.

    Deze cursus krijgt een vervolg op 24 maart met onze workshop “Genealogie en internet” en op 26 mei met het Genealogisch praatcafé.

    Inschrijven doet u met het onderstaande formulier. Uw inschrijving is pas definitief na overschrijving van het verschuldigde bedrag op ons rekeningnummer IBAN BE60 7340 0412 8670 BIC KREDBEBB m.v.v. de datum van de activiteit. Deelname kost 10 euro, een syllabus is in de prijs inbegrepen.

    OPGELET: inschrijven kan nog tot woensdag 21 februari om 12.00 uur. Dan worden de inschrijvingen afgesloten. Wilt u er nog bijzijn? Schrijf dan zeker in voor die datum.

    De inschrijvingsperiode werd afgesloten.

dec 17 17

Nationaal Congres en Dag van de Familiegeschiedenis te Leuven

by Patrick Vanhoucke

Nationaal Congres en Dag van de Familiegeschiedenis te Leuven
Zaterdag 17 maart 2018 van 9.00 tot 18.00 uur
Naamsesteenweg 355, 3001 Heverlee (Leuven)

De afdeling Leuven van Familiekunde Vlaanderen organiseert dit jaar het 53ste congres met als thema “Een zwart schaap in de familie? Het onverwachte in de rechtsbronnen”. Allicht is er in je familie iemand die iets mispeuterd heeft, die verstoten werd of verdween, die in Geel of elders werd ondergebracht, enz. Onverwachts kan men daarop vallen. maar dan moet je iets verder gaan zoeken, b.v. in de uitspraken van toenmalige rechtbanken…

Het volledige programma vind je binnenkort op de website van Familiekunde Leuven. Een evenement om zeker niet te missen! Reserveer deze dag alvast in je agenda.

dec 17 17

Genealogie en internet voor beginners

by Patrick Vanhoucke

Genealogie en internet voor beginners
Zaterdag 24 maart 2018 van 14.00 tot 16.00 uur
Arduinkaai 28, 1000 Brussel

Wie zich als beginnend genealoog op het wereldwijde web waagt, ziet vaak door de bomen het bos niet meer. Bestuurslid Patrick Vanhoucke van Familiekunde Brussel helpt u tijdens deze workshop alvast op weg.

Wat mag u verwachten?

  • bespreking van een 3-tal genealogische websites die u absoluut moet kennen als u serieus aan onderzoek wilt doen
  • verkenning van de genealogische linkverzameling van Familiekunde Brussel die thematisch ca. 700 websites omvat
  • tips bij het zoeken naar specifieke (genealogische of historische) onderwerpen via Google

Heeft u een laptop of een tablet? Breng deze mee naar de workshop. Deze cursus wordt samen met het Willemsfonds georganiseerd.

Inschrijven doet u met het onderstaande formulier. Uw inschrijving is pas definitief na overschrijving van het verschuldigde bedrag op ons rekeningnummer IBAN BE60 7340 0412 8670 BIC KREDBEBB m.v.v. de datum van de activiteit. Leden van Familiekunde Vlaanderen / AMVB / Heemkring De Swaene / Willemsfonds betalen 5 euro. Niet-leden betalen 8 euro.

De inschrijvingsperiode werd afgesloten.