Brochure “Archieven in Brussel”
Vlaanderen en Brussel hebben een rijk cultureel erfgoed. Archieven vormen daarin een belangrijk onderdeel. In het Brusselse hoofdstedelijke gewest worden zowel openbare als private archieven bewaard.
De Erfgoedcel Brussel van de Vlaamse Gemeenschapscommissie publiceerde in 2005 een archievenfolder omdat er bij veel Brusselse archieven nood was aan een betere naamsbekendheid. In de folder stonden een 30-tal Brusselse archieven met een Nederlandstalige of een tweetalige werking.
De folder kende een groot succes en was dit jaar dan ook aan een volledig herziene editie toe. De folder is een brochure geworden, een heus mooi vormgegeven en handig boekje waarin 32 archiefinstellingen de revue passeren.
VVF-Brussel vindt het initiatief van de Erfgoedcel Brussel bijzonder geslaagd. Daarom kunt u de brochure gratis afhalen tijdens de Seizoensopener die op zaterdag 12 september 2009 in gemeenschapscentrum Nekkersdal plaatsvindt.
Kunt u niet langskomen, maar wilt u de brochure toch gratis ontvangen? Vraag ze dan aan bij: Vlaamse Gemeenschapscommissie, Erfgoedcel Brussel, Sainctelettesquare 17, 1000 Brussel, tel. 02 208 02 32, e-mail: erfgoedbrussel@vgc.be, website: www.erfgoedbrussel.be.
Studiebezoek Koninklijk Legermuseum
Op maandag 8 juni 2009 bezoeken we het archief en de documentatiedienst van het Koninklijk Museum van het Leger en de Krijgsgeschiedenis. Het bezoek vindt plaats van 14.00 tot 15.30 uur. Afspraak ter plaatse stipt 13.45 uur: Jubelpark 3 te Brussel (tram: 81, 82; bus: 27, 28, 36, 61, 67, 80; metro / trein: Schuman of Merode).
Op voorhand inschrijven verplicht (aantal deelnemers beperkt).
Studiebezoek SCGD Schaarbeek
Op zaterdag 9 mei 2009 bezoeken we de Service de Centralisation des études Généalogiques et Démographiques de Belgique (SCGD) in Schaarbeek. De SCGD kan worden beschouwd als onze Franstalige zustervereniging en beschikt over een uitgebreid documentatiecentrum.
Afspraak ter plaatse stipt 13.45 uur: Anatole Francestraat 31 te Schaarbeek (trein station Schaarbeek; tram 56, 92 en 93 of bus 58, 59, 69 en 70). Op voorhand inschrijven verplicht (aantal deelnemers beperkt).
Studiebezoek VCGH Handzame
Op donderdag 23 april 2009 bezoeken we het Vlaams Centrum voor Genealogie en Heraldiek (VCGH) in Handzame. Het VCGH is een genealogisch documentatiecentrum, gesticht door Michiel Mispelon (1922-1980), de vader van de genealogie in Vlaanderen.
In de voormiddag vindt een geleid studiebezoek plaats, in de namiddag kunt u desgewenst zelf opzoekingen doen. Gezien de beperkte bereikbaarheid van het centrum met het openbaar vervoer, plannen we gezamenlijk vervoer per autocar. Afspraak ter plaatse stipt 9.45 uur. Deelname: 2 euro (leden) /5 euro (niet-leden). Op voorhand inschrijven verplicht (aantal deelnemers beperkt).
Uw inschrijving is geldig na overschrijving van 2 euro (leden) of 5 euro (niet-leden) op onze rekening KBC 734-0041286-70 m.v.v. “Studiebezoek VCGH Handzame”.
Vacature projectmedewerker
Familiekunde Vlaanderen vzw zoekt voor haar Brusselse afdeling een
PROJECTMEDEWERKER
Omschrijving project:
Migratie, familie en erfgoedpraktijk: Van “chain migration” tot nieuwe, aangepaste genealogische werkinstrumenten en modellen. De doelstellingen van dit project zijn:
- het sensibiliseren van de cultureel-erfgoedgemeenschap familiekunde in Vlaanderen;
- effectief aan interculturele uitwisseling doen;
- opname van inzichten over migratie in zowel het vertoog als de praktijk van 21ste -eeuwse familiekunde;
- het maken en doorgeven van geschikte instrumenten op het vlak van migratie en familiekunde.
Om een deel van deze doelstellingen te verwezenlijken, wordt samengewerkt met de Brusselse afdeling van de Unie van Turkse Verenigingen (UTV). De chain migration van Turken naar Brussel worden als gevalstudie onderzocht. Om op basis van dit onderzoek dan een genealogische toolkit te ontwerpen, die vervolgens ook elders in Vlaanderen en door andere bevolkingsgroepen kan ingezet worden.
Opdracht:
Heel dit project is erop gericht om sociaalwetenschappelijke en genealogische inzichten en methodes te vertalen en te gebruiken naar het brede publiek. De communicatie over en weer met het publiek is tweeledig:
- eerst wordt in samenwerking met de Brusselse afdeling van de Unie van Turkse Verenigingen (UTV) gewerkt met Turkse families als voorbeeld- en gevalstudie;
- vervolgens worden de resultaten en instrumenten gepubliceerd en ter beschikking gesteld van de brede sector en het publiek. Dit zal gebeuren op het nationaal congres van VVF te Brussel op 27 maart 2010.
U gaat actief op zoek naar Turkse families in Brussel van de 1ste generatie, registreert hun verhaal. U doet beperkt archief- en literatuuronderzoek. U zorgt voor een vlotte samenwerking met de andere projectpartners.
Functieprofiel:
Een gedreven en creatieve medewerker (M/V), in het bezit van een diploma hoger, universitair onderwijs (bv. geschiedenis, geografie) of gelijkwaardig door ervaring met het roerende en onroerende erfgoed. U bent vertrouwd met het sociale en culturele Vlaamse leven in Brussel. U hebt een vlotte pen en bent vertrouwd met de klassieke software en internettoepassingen. U kan snel en efficiënt werken, zelfstandig én in teamverband en drukt u vlot uit in het Nederlands, Frans en Engels. Verder ben u sociaal vlot en beschik u over goede communicatieve vaardigheden, mondeling zowel als schriftelijk.
Als projectmedewerker volgt u de bestuur- en werkgroepvergaderingen op de voet waardoor u een zekere expertise ter zake weet op te bouwen. Het uitbreiden en onderhouden van een extern netwerk vormt hierin een belangrijke component, waarbij u zich weet te profileren als referentiepersoon voor het verstrekken van informatie.
Aanbod:
Een tijdelijk contract van 1 juli 2009 tot en met 31 maart 2010. Dit kan eventueel uitgroeien tot een voltijdse betrekking met een contract van onbepaalde duur bij Familiekunde Vlaanderen vzw.
Plaats van tewerkstelling:
Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel vzw, Arduinkaai 28, 1000 Brussel.
KANDIDATEN:
Interesse? Stuur dan uw kandidatuur met curriculum vitae en motivatie voor de functie vóór 30 april 2009 naar de voorzitter van de VVF-Brussel vzw, Daniel Bex, Jozef de Heynlaan 53, 1090 Brussel (Jette). Voor verdere inlichtingen kunt u terecht op het telefoonnummer 02 478 51 40. Het volledige projectdossier kunt u hier inkijken.
Studiebezoek FelixArchief Antwerpen
Op vrijdag 20 maart 2009 kunt u deelnemen aan een bezoek aan het FelixArchief te Antwerpen. Het FelixArchief is het archief van de stad Antwerpen dat sinds 2006 in het beschermde Sint-Felixpakhuis is gevestigd.
In de voormiddag leidt Antwerpen Averechts ons door dit historische pand. In de namiddag helpen onze collega’s van VVF-Antwerpen u graag bij uw eigen onderzoek in de (digitale) leeszaal van het FelixArchief. Afspraak ter plaatse stipt 10.45 uur: Oudeleeuwenrui 29, 2000 Antwerpen (te voet 20 minuten vanaf Antwerpen-Centraal; bushalte voor de deur voor de lijnen 17, 30, 34, 501, 502 en 503). Deelname: 2 euro (leden) / 3 euro (niet-leden). Op voorhand inschrijven verplicht (aantal deelnemers beperkt).
Uw inschrijving is geldig na overschrijving van 2 euro (leden) of 3 euro (niet-leden) op onze rekening KBC 734-0041286-70 m.v.v. “Studiebezoek FelixArchief Antwerpen”.
Om een nieuw jaar aan activiteiten in te zetten organiseert VVF-Brussel op zaterdag 28 februari 2009 om 14.00 uur in gemeenschapscentrum Nekkersdal een informeel ontmoetingsmoment voor alle leden en sympathisanten.
Bij een drankje kunt u ongedwongen kennismaken met de vernieuwde bestuursploeg of vragen stellen over uw stamboomonderzoek. De voorzitter stelt kort het activiteiten-programma voor het lopende jaar voor en u kunt ook kijken naar een diashow met foto’s van afgelopen activiteiten. Misschien herkent u zichzelf wel.
We heten u alvast van harte welkom. Deelname is gratis. Cursisten die vorig jaar deelnamen aan “Klim in je stamboom” en gebruikers van Stam 3 worden hartelijk uitgenodigd om aanwezig te zijn voor bijkomend advies en praktische hulp.
Het Amsab – Instituut voor Sociale Geschiedenis startte een onderzoek naar vakantiekolonies aan de Belgische kust. Dit onderzoek vindt plaats in het kader van een project voor het virtuele Museum van de Vlaamse Sociale Strijd van de provincie Oost-Vlaanderen. De resultaten van het onderzoek worden in 2010 voorgesteld in een publicatie, een interactieve website en een bezoek (met audiogids) aan enkele nog resterende kolonies.
Vanaf het einde van de negentiende eeuw zetten liefdadigheidswerken zich in om kinderen uit de grote Belgische steden te laten genieten van een verblijf aan zee. Via het in 1919 opgerichte Nationaal Werk voor Kinderwelzijn werden de vakantiekolonies door de overheid gesubsidieerd. Later werden de kolonies vooral door mutualiteiten georganiseerd.
In de archieven van de kolonies is veel feitelijke informatie te vinden, maar erg weinig over hoe de kinderen de vakantiekolonies beleefd hebben. Daarom is Amsab op zoek naar uw hulp.
Bent u ooit naar een vakantiekolonie gezonden? Bijvoorbeeld De Blauwe Distel in De Panne, De Sinjoorkens en RTT Home in Oostduinkerke, Kindervreugde in Nieuwpoort, of Ons Rustoord in Westende? Herinnert u zich nog de kartonnen koffers, de vriendjes in de kolonie, het vieruurtje, het wegen van uw aangekomen kilo’s? Wilt u vertellen over uw ervaringen in de vakantiekolonies? Wat herinnert u zich van uw vakantie in een kolonie aan zee? Hebt u nog herinneringen aan een monitor of monitrice? Of was u er zelf één? Woonde u in de nabijheid van een vakantiekolonie? Misschien leverde u goederen of diensten aan de vakantiehomes?
Het Amsab hecht ook veel belang aan foto’s, filmpjes, uniformen, postkaartjes…
Wilt u graag meewerken aan dit project? Neem dan contact met Martine Vermandere van Amsab, e-mail: martine.vermandere@amsab.be. Meer informatie op de projectwebsite: www.vakantiekolonies.be.
Bronnen: VVBAD-Info, jrg. 34 nr. 9 (september 2008) en www.vakantiekolonies.be
De Koninklijke Bibliotheek van België gaat haar collectie digitaliseren en aanbieden via het internet. De bedoeling is mee te stappen in het project voor een Europese digitale bibliotheek. In december van dit jaar zal het eerste deel van de virtuele collectie online staan. Volgens algemeen directeur Patrick Lefèvre komen er twee bibliotheken: een fysieke met boeken en een virtuele op een website.
Het is niet de bedoeling dat de virtuele bibliotheek de fysieke vervangt, maar een virtuele bibliotheek biedt wel een aantal voordelen. Ze is niet gebonden aan plaats en tijd, waardoor men geen rekening meer moet houden met openingsuren en men zich ook niet meer hoeft te verplaatsen om een werk te raadplegen. Via de nieuwe Europese virtuele bibliotheek zou men ook werken uit andere landen online kunnen raadplegen.
Er zijn verschillende redenen om de collecties te digitaliseren. Met een digitale catalogus wordt voor een betere ontsluiting van de collectie gezorgd. Ook wordt het duidelijker welke werken in de bibliotheek aanwezig zijn en hoe rijk het aanbod is. Via een website kun je ook veel meer mensen bereiken dan met een fysieke bibliotheek. Bovendien kunnen een aantal fragiele documenten enkel virtueel worden bewaard. Oude kranten verbrokkelen bijvoorbeeld spontaan van ouderdom. Met een digitale kopie kun je de informatie die erin staat ook in de toekomst bewaren.
Alleen werken die vrij zijn van auteursrechten zullen online beschikbaar worden gesteld. Voor recentere werken zal het erop aankomen overleg te plegen met de auteurs om hun toestemming te krijgen. Digitaliseren is ook arbeidsintensief. Voor bepaalde documenten zoals oude handschriften of prenten is de vorm heel belangrijk. Hiervan worden gedetailleerde foto’s gemaakt. Andere documenten zijn vooral omwille van hun inhoud waardevol. Die worden tot een PDF-document herwerkt. Het digitaliseren van de 3 miljoen krantenpagina’s wordt uitbesteed omdat men daar in de Koninklijke Bibliotheek het materiaal niet voor heeft.
De volledige Koninklijke Bibliotheek digitaliseren zou volgens algemeen directeur Lefèvre meer dan 100 miljoen euro kosten. Maar dat is natuurlijk niet realistisch. Lefèvre heeft uitgerekend dat de bibliotheek elk jaar zo’n 300.000 euro zou kunnen sparen. Als men dat tien jaar lang kan volhouden, zal een groot deel van de collectie zijn ontsloten. Lefèvre hoopt echter ook op extra inkomsten via partnerschappen met de privésector en via extra steun vanuit Europa.
Bronnen: De Morgen, 26 juni 2008, pagina 32 en www.kbr.be
De Britse krant The Times biedt haar krantenarchief voortaan online aan. Momenteel is dit nog gratis (men moet zich wel registreren), maar The Times wil deze dienst later wel betaald maken. Met de digitalisering van haar krantenarchief treedt The Times in de voetsporen van andere Britse kranten zoals The Observer en The Guardian die hun collecties al sinds eind 2007 digitaal beschikbaar stellen.
Het digitale krantenarchief van The Times geeft toegang tot meer dan 200 jaar geschiedenis. Alle artikels die verschenen tussen 1785 en 1985 kunnen integraal worden bekeken en gelezen. Ook foto’s zijn opgenomen en het systeem is erg eenvoudig te gebruiken. Het is mogelijk om te zoeken op datum, thema of onderwerp. Men kan een hele pagina bekijken of inzoomen op een bepaald artikel.
Ook voor genealogen kan het krantenarchief van The Times een interessante bron van informatie zijn. Wie op zoek is naar informatie over Britse voorouders of verwanten kan deze misschien in de krant terugvinden. Met name informatie over ongevallen, moorden, maar ook soms geboorten, huwelijken of overlijdens wordt vaak in de krant gepubliceerd.
The Times Archive kan worden geraadpleegd via de website van Times Online.
Bronnen: VVBAD-Info, jrg. 34 nr. 9 (september 2008) en www.timesonline.co.uk
De Archief- en Documentatiedienst van de Directie-Generaal Oorlogsslachtoffers lanceerde in juli zijn nieuwe elektronische nieuwsbrief ArchiDoc News. Met deze nieuwsbrief wil de dienst zijn rijke collectie voor een ruim publiek voorstellen, maar ook berichten over de vooruitgang die wordt geboekt op het vlak van opzoekingen, inventarisering, digitalisering en bewaring van archieven.
Het Archief van de dienst voor Oorlogsslachtoffers beschikt over uitgebreide algemene documentatie die hoofdzakelijk bestaat uit archiefdocumenten die betrekking hebben op de Belgische aanwezigheid in het buitenland wegens oorlogsomstandigheden. Deze documentatie handelt over diverse aspecten van de Tweede Wereldoorlog. Er bestaat ook een aanzienlijke collectie persoonlijke dossiers met administratieve en historische stukken.
De drie belangrijkste opdrachten van de Dienst Archief en Documentatie zijn:
- bezorgen van archiefstukken of het mededelen van informatie aan burgers, evenals het afleveren van de attesten “raciale deportatie”, “ondergedoken kinderen”, “rassenvervolging” en “Möbelaktion”;
- bezorgen van archiefstukken aan officiële instellingen of aan andere departementen van de Directie-generaal Oorlogsslachtoffers;
- archiefbeheer: om opzoekingen te vergemakkelijken en om schadelijke manipulaties van documenten te voorkomen, worden archieffondsen geïnformatiseerd en/of gedigitaliseerd.
U kunt de nieuwsbrief ArchiDoc News raadplegen via de rubriek Publicaties op de website van de dienst.
Bronnen: VVBAD-Info, jrg. 34 nr. 9 (september 2008) en warvictims.fgov.be
In aanwezigheid van Sabine Laruelle, minister van Wetenschapsbeleid, en van de bestuursleden van het Onafhankelijkheidsfront, werd op 25 juni jl. het omvangrijke archief van het Onafhankelijkheidsfront overgedragen aan het SOMA, het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij.
Het Onafhankelijkheidsfront was in België de belangrijkste burgerlijke verzetsbeweging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze schenking is dan ook van groot belang voor de bewaring van het Belgisch democratisch erfgoed van de twintigste eeuw. De schenking ligt in het verlengde van de overeenkomst die het SOMA reeds in 1996 met het Onafhankelijkheidsfront had gesloten.
Het Onafhankelijkheidsfront werd als verzetsorganisatie opgericht in de lente van 1941. De Kommunistische Partij van België (KPB) heeft hierin een bepalende rol gespeeld. Hierdoor kon de uiteindelijke doelstelling, het vormen van een breed front met andere partijen, moeilijk worden gerealiseerd. Vertegenwoordigers van andere politieke partijen traden wel tot het Onafhankelijkheidsfront toe, maar steeds op persoonlijke titel.
In werkelijkheid evolueerde het Onafhankelijkheidsfront tot een koepelorganisatie waaronder een brede waaier aan organisaties een plaats vonden. Het huidige Onafhankelijkheidsfront is de beheerder van de archieven van veel van deze groeperingen. Hun archiefbestanden werden in de voorbije zestig jaar geleidelijk samengevoegd. De archieven van de meeste andere organisaties werden in het begin van de jaren 1970 aan de bestaande collecties toegevoegd, toen het Nationaal Museum van de Weerstand werd opgericht.
De archieven van het Onafhankelijkheidsfront zijn reeds gedeeltelijk geïnventariseerd. In het Nationaal Museum van de Weerstand liet de staat van bewaring echter te wensen over. Dit deed het huidige bestuur
van het Onafhankelijkheidsfront ertoe besluiten het archief aan het SOMA over te dragen.
Omdat het Onafhankelijkheidsfront nog steeds actief is als belangenvereniging, besliste het bestuur van de vereniging om het dynamische en het halfdynamische archief ter plaatse te bewaren in Anderlecht. Het gaat hierbij vooral om de erkenningsdossiers van de Gewapende Partizanen en de Patriottische Milities. Ook het recente administratieve archief blijft in het Museum bewaard. Voor het overgedragen archief zal SOMA instaan voor de verdere ordening en inventarisatie, zodat het materiaal beschikbaar wordt voor wetenschappelijk onderzoek.
Bronnen: VVBAD-Info, jrg. 34 nr. 9 (september 2008) en www.cegesoma.be
Dossier stamboomonderzoek in PASC@L
PASC@L, het maandblad van de actieve 50-plusser, publiceert deze maand september een dossier dat volledig is gewijd aan stamboomonderzoek. Het dossier “Kruip eens in je stamboom” telt 16 bladzijden en is uitneembaar.
De tekst van het dossier werd geschreven door journaliste Karen Van der Sype. In de tekst komen ook Felix Waldack, algemeen secretaris van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde, en Johan Roelstraete, auteur van het boek “Je stamboom, je familiegeschiedenis“ ruim aan het woord om hun ervaringen met ons te delen. Naast heel wat tips bij het verrichten van onderzoek of het overwinnen van moeilijkheden, geeft het dossier ook een lijstje van enkele computerprogramma’s die je als hulp bij je stamboomonderzoek kunt gebruiken.
Het tijdschrift PASC@L verschijnt elke laatste donderdag van de maand en is verkrijgbaar bij de dagbladhandel voor 2,95 euro. PASC@L is een initiatief van Pascal Vyncke die eerder ook al SeniorenNet.be oprichtte. SeniorenNet.be is dé startpagina voor de actieve 50-plusser.
Bronnen: PASC@L, jrg. 1 nr. 11 (september 2008)
Voor de tweede keer organiseert het Fonds Bellevue de EUSTORY Geschiedeniswedstrijd “De (stam)boom in!” voor jongeren in de derde graad van het secundair onderwijs. EUSTORY is een netwerk dat organisaties verenigt die in hun eigen land historische onderzoekswedstrijden organiseren voor jongeren.
De bedoeling van de wedstrijd is jongeren een andere visie op het verleden te laten ontwikkelen. Zo kunnen ze bepaalde hedendaagse gebeurtenissen en situaties beter begrijpen. Bovendien zorgt het thema “familiegeschiedenis” er ook voor dat jongeren hun eigen voorgeschiedenis leren (ver)kennen en van nabij bestuderen.
De wedstrijd staat open voor alle Belgische leerlingen van de derde graad secundair onderwijs (zowel ASO, TSO, BSO als KSO). De uiterste datum voor de indiening van de dossiers is 3 april 2009. Het dossier kan elektronisch ingevuld en verzonden worden, maar het is ook mogelijk een papieren versie van het dossier op te vragen en dat ingevuld via de post terug te sturen.
Er zijn maximaal tien prijzen voorzien tussen 500 en 1000 euro. Een jury evalueert alle ingeleverde werken en op een uitreikingceremonie worden alle gekozen werken bekroond. De laureaten krijgen ook de gelegenheid om deel te nemen aan een aantal internationale workshops die plaatsvinden tijdens de zomervakantie 2009 met de deelnemers uit andere EUSTORY landen.
Alle nuttige informatie over de wedstrijd “De (stam)boom in!” vindt u op de website van de Koning Boudewijnstichting.
De Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) heeft een nieuwe viertalige webstek: bruselo.info. Bruselo betekent Brussel in het Esperanto. Op de website werden de teksten geplaatst van het boek “Brussel, Vlaamse en kosmopolitische hoofdstad”. Die teksten werden in het Frans, Engels en Duits vertaald. Het boek vertelt de culturele en politieke geschiedenis van de Vlaamse gemeenschap in Brussel.
Brussel is multicultureel en veeltalig. Bovendien was Brussel lange tijd een Nederlandstalige stad. Een heleboel gastauteurs bieden u via de website een blik op deze fascinerende geschiedenis.
Wie de geschiedenis van zijn familie schrijft, moet niet alleen aandacht hebben voor gegevens zoals namen en levensdata, maar ook voor de leefomstandigheden van zijn verre voorouders. Onderzoek naar de lokale geschiedenis (heemkunde) en genealogie (familiekunde) gaan dus hand in hand. De viertalige website bruselo.info maakt de geschiedenis van Brussel voor zowel een binnenlands als een internationaal publiek toegankelijk.
