Zet het in Frankrijk gevestigde GeneaNet zijn gebruikers aan tot het overtreden van het bezoekersreglement dat in de Belgische rijksarchieven van toepassing is? En kunnen de rijksarchieven hierop reageren door het oorspronkelijk geplande (maar later weer ingetrokken) verbod om in de leeszalen met een digitaal fototoestel opnamen te maken alsnog in te voeren? Die vraag kregen wij van een verontruste gebruikster van GeneaNet.
GeneaNet is een van oorsprong Frans bedrijf met als missie “alle bestaande genealogische gegevens van de wereld, al dan niet aanwezig op het internet, gratis beschikbaar of niet, toegankelijk te maken voor iedereen.” Sinds midden oktober is een nieuwe dienst “Akten Online” via GeneaNet beschikbaar voor alle leden. De dienst was sinds begin oktober al toegankelijk voor de leden van de Bevoorrechte Club.
Met “Akten Online” moedigt GeneaNet zijn leden aan om gedigitaliseerde akten in een databank op te slaan en deze met anderen te delen. Geen probleem zult u denken, genealogen werken al langer samen. Toch schuilt er een addertje onder het gras. Het bezoekersreglement van de Belgische rijksarchieven bepaalt immers dat reproducties van documenten uit de rijksarchieven alleen bestemd zijn voor privé-gebruik en dat ze op geen enkele manier verspreid, meegedeeld of overgedragen mogen worden aan derden.
Genealogen zouden in hun nietsvermoedende enthousiasme reproducties van documenten uit Belgische rijksarchieven argeloos via “Akten Online” van GeneaNet met anderen kunnen delen. Hiermee overtreden ze dan echter het bezoekersreglement van de rijksarchieven. Omdat deze problematiek van bovenlokaal belang is, legden wij de vraag van de verontruste gebruikster van GeneaNet voor aan Edgard Seynaeve, voorzitter van het Samenwerkingsverband Vlaamse Verenigingen voor Familiekunde (SVVF), algemeen voorzitter van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (VVF) en ondervoorzitter van het Vlaams Centrum voor Genealogie en Heraldiek (VCGH).
De algemeen rijksarchivaris is van de problematiek op de hoogte en zal zich er verder over buigen. Het valt dus niet te verwachten dat de rijksarchieven hun beleid plots zouden gaan verstrengen en het maken van persoonlijke digitale opnamen zouden verbieden. Reden tot ongerustheid op dit vlak is er dus momenteel niet.
Het SVVF, de VVF en het VCGH zijn van oordeel dat reproducties van oorspronkelijke documenten waarop een restrictie berust voor wat betreft de overdraging aan derden niet op het internet mogen worden geplaatst.
Ondertussen maakt GeneaNet zelf er zich bij monde van Christophe Becker nogal gemakkelijk vanaf door te stellen dat GeneaNet een Frans bedrijf is waarop alleen de Franse wetgeving van toepassing is. Dat mag dan misschien wel het geval zijn, maar het ontslaat gebruikers van de Belgische rijksarchieven er niet van het bezoekersreglement te respecteren dat in die rijksarchieven van toepassing is.
02.11.2006 – Naschrift van de redactie
Er dient benadrukt te worden dat met het project “Akten Online” op zichzelf niets mis is. Dit wordt uitgelegd in de laatste paragraaf van bovenstaand artikel. Het valt wel te betreuren dat GeneaNet weinig oog heeft voor (Belgische) lokale wetgevingen en reglementen en dat het zijn gebruikers ook niet expliciet waarschuwt dat medewerking aan “Akten Online” niet betekent dat men het recht zou hebben die lokale wetgevingen en reglementen te overtreden.
In de Algemene gebruiksvoorwaarden van GeneaNet wordt in hoofdstuk 6 over “Akten Online” wel gezegd dat het online delen van digitale reproducties van documenten uitsluitend de verantwoordelijkheid van het lid is en dat het lid ook effectief het gebruiksrecht op deze reproducties moet hebben om dit te mogen doen. Ook wordt gesteld dat ieder bestand dat niet voldoet aan de geldende wettelijke voorschriften verwijderd kan worden. Hiermee dekt GeneaNet weliswaar zichzelf in, maar het beschermt of waarschuwt onvoldoende de argeloze gebruikers die in hun enthousiasme digitale reproducties online zouden zetten zonder daartoe gerechtigd te zijn.
Dit artikel is dan ook in de eerste plaats bedoeld als een dienstverlening aan onze leden en aan alle genealogen om dit verzuim van GeneaNet op te vangen.
In Antwerpen opende de Boekenbeurs voor Vlaanderen op deze allerheiligendag traditioneel haar deuren. Dit jaar voor de zeventigste keer. In Antwerp Expo kunt u er terecht van woensdag 1 tot zondag 12 november 2006. Op het programma: meer dan 130 stands van uitgevers, importeurs en boekhandelaars; honderden auteurs uit binnen- en buitenland; gratis lezingen, auteursgesprekken en workshops…
Genodigden en mensen uit het boekenvak kregen gisteren al de gelegenheid om met het aanbod kennis te maken. VVF-Brussel was erbij en maakte voor u een interessante selectie vanuit het standpunt van het onderwerp geschiedenis.
Themadag “De geschiedenis verteld/t”
De Boekenbeurs wordt georganiseerd door de beroepsvereniging Boek.be. Gewoontegetrouw vinden er tijdens de beurs een aantal themadagen plaats. Dit jaar is dat niet anders. Op zondag 5 november staat onder het motto “De geschiedenis verteld/t” het thema geschiedenis centraal. Wij selecteerden voor u:
- de voorstelling van het boek “Hiram aan de Schelde” van K. Thys over 250 jaar vrijmetselarij in Antwerpen en omstreken door prof. dr. Jan Corbet (zaal Artes 11.30 uur);
- een interview van Nicky Aerts (Radio 1) met Mieke De Loof en Sarah Dunant over de manier waarop je een goed historisch boek schrijft (zaal Themis 12.30 uur);
- Marc Reynebeau over zijn nieuwste boek “Het nut van het verleden” waarin hij toelicht hoe mensen met de geschiedenis omgaan (zaal Artes 12.30 uur);
- Diane De Keyzer en Walloniëkenner Guido Fonteyn die samen met journalist Dirk Musschoot spreken over “Meesters, meiden en boeren in België” (zaal Themis 13.30 uur).
Ook in het kader van de themadag rond geschiedenis kunt u op de boekenbeurs (stand 440) op zondag 5 november van 11 tot 12 uur live luisteren naar Rondas van radio Klara. Programmamaker Jean-Pierre Rondas spreekt er met de Amerikaanse politicoloog Tony Judt over diens nieuwste boek “Geschiedenis van Europa van 1945 tot nu”. Judt komt in Antwerpen onder andere kijken naar een straatje waar zijn vader (“de jood Judt”) een winkeltje had. Die straat heette volgens vader Judt de Longe Keevitz-straat.
Op verschillende beursdagen vinden er activiteiten rond het thema “Politiek, geschiedenis en buitenland” plaats. Speciaal hieruit onthouden we Regine Beer: “Mijn leven als KZ A 5148”. Regine Beer vertelt over haar ervaringen in het concentratiekamp Auschwitz. In dit boek heeft zij het over de manier waarop ze de totale ontmenselijking tracht te verwerken en na de oorlog een nieuw leven opbouwt (donderdag 2 november, 14.00 uur, zaal Architectura rechts).
Uitgeverijen en boekhandels
Verschillende uitgeverijen en boekhandels richten zich met hun hele of een deel van hun fonds op het onderwerp geschiedenis. Een selectie (gegroepeerd per hall): The House of Books (stand 111-116), Universitaire Pers Leuven (stand 119), Artus Uitgevers (stand 121), Epo (stand 126), Brepols Publishers (stand 130), Mens & Cultuur uitgevers (stand 204), De Groene Waterman (stand 223), Davidsfonds
(stand 302), Academia Press (stand 304), Agora (stand 307), Lannoo Uitgeverij (stand 308-310-311), LannooCampus (stand 309), Van Halewyck (stand 317-319), C.
De Vries-Brouwers (stand 434), De Krijger (stand 447).
Zoek… vind… vind meer…
Als genealoog maakt u bij uw onderzoek niet alleen gebruik van archiefinstellingen en archiefdocumenten, maar ook van bibliotheken en boeken. Als u regelmatig naar een boek op zoek gaat, dan is er nu goed nieuws voor u.
Tijdens de vooropening van de zeventigste Boekenbeurs lanceerde Vlaams minister voor Cultuur Bert Anciaux de nieuwe website www.bibliotheek.be
van de Vlaamse overheid. Deze website vervangt het verouderde bib.vlaanderen.be. De website is onder andere een bibliografische databank waarin u titels kunt zoeken en dan kunt nagaan of deze aanwezig zijn in de zes grootste Vlaamse en Brusselse bibliotheken (Antwerpen, Brugge, Brussels gewest, Gent, Hasselt en Limburg) die bij het project betrokken zijn. Ook bijvoorbeeld websites en tijdschriftartikels zijn in de databank opgenomen. Rechtstreeks zoeken doet u via zoeken.bibliotheek.be.
Eigenlijk bestaat de databank al twintig jaar, maar ze kreeg een eigentijdse look en werd veel gebruiksvriendelijker gemaakt. VVF-Brussel onderwierp de nieuwe zoeksite aan een kleine test. We zochten op de onderwerpen familiekunde en genealogie, naar de publicaties van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde en de werken van auteur Johan Roelstraete.
Als toemaatje zochten we voor u de titel Uw stamboom op de computer op. Klikt u eens door op de titel en dan onderaan op Bezit: Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek. U ziet dan meteen of het boek in deze bibliotheek momenteel aanwezig is of uitgeleend (en tot wanneer). Deze doorklik werd mogelijk gemaakt door de databank van zoeken.bibliotheek.be via een link te koppelen aan de lokale catalogus van de Hoofdstedelijke Openbare Bibliotheek. U kunt dit uiteraard ook voor de andere bibliotheken uitproberen.
Meer over de Boekenbeurs
Alle verdere informatie over de Boekenbeurs vindt u op: www.boekenbeurs.be.
Nieuws uit het Algemeen Rijksarchief
Mevrouw Rolande Depoortere, tot voor kort diensthoofd van het Rijksarchief te Anderlecht, is in het Algemeen Rijksarchief afdelingshoofd geworden van de afdeling “Toezicht, advisering en coördinatie van verwerving en selectie”. Deze afdeling is één van de drie nieuwe afdelingen (“nationale coördinatiediensten”) in het Algemeen Rijksarchief sinds de hertekening van het organogram eind 2005 (Belgisch Staatsblad van 4 november 2005).
De Archiefwet van 24 juni 1955 en het Koninklijk Besluit van 12 december 1957 bepalen dat de Algemeen rijksarchivaris (via zijn gemachtigden) toezicht uitoefent op de bewaring van de archieven van alle hoven en rechtbanken en van alle openbare besturen en instellingen. Hiermee wordt belet dat archiefbescheiden zonder uitdrukkelijke toelating zouden worden vernietigd. Om de overheidsbesturen bij te staan stelt het Rijksarchief richtlijnen en aanbevelingen op voor de bewaring, de selectie en de overdracht van overheidsarchieven. Het Rijksarchief geeft ook advies bij de bouw en de inrichting van archiefbewaarplaatsen.
Het bestuur van VVF-Brussel feliciteert mevrouw Depoortere met haar promotie en hoopt ook in de toekomst met haar op een constructieve manier te kunnen samenwerken bij de organisatie van activiteiten. Mevrouw Depoortere gaf onlangs nog een interessante uiteenzetting op onze themanamiddag “Migratie”.
In het Rijksarchief te Anderlecht neemt voorlopig de heer Marc Libert de functie van diensthoofd waar.
Bron: e-mail Kathleen Devolder, Algemeen Rijksarchief, oktober 2006.
Graag attenderen we u op het boek “De geschiedenis van de Postdienst in Belgisch Kongo (1886-1960)” van Roger Gallant. De auteur is ereprovinciedirecteur van de Posterijen in onze voormalige kolonie en heeft een groot deel van de informatie dus uit de eerste hand. Zijn studie is de vrucht van ontelbare opzoekingen en intensief werk, en hij beschouwt ze als zijn levenswerk en zijn testament.
In zijn 2-delig werk probeert de auteur een antwoord te geven op de vraag hoe de postdienst kon functioneren in een land dat tachtig maal groter is dan België.
Het eerste deel geeft een uitgebreide beschrijving van de postdienst in Belgisch Congo sinds zijn ontstaan op 1 januari 1886 tot 30 juni 1960, dag waarop de Belgische postambtenaren (waarvan Roger Gallant een van de leiders was) hun functies overgaven aan hun Congolese collega’s. Het eerste hoofdstuk beschrijft de geschiedenis van Centraal-Afrika. Een tweede hoofdstuk is gewijd aan de territoriale en administratieve organisatie van het land. De overige hoofdstukken gaan over het ontstaan van de postdienst, zijn activiteiten, de kantoren, de vervoermiddelen, het personeel, de bevolking, het onderricht, de rol van de missies, de militaire post en de censuur, om te eindigen met de beschrijving van alle postkantoren.
Het schijnt onlogisch, maar het eerste deel werd in 1997 voorafgegaan door het tweede deel met als titel “De Geschiedenis van de Postdienst in Belgisch Kongo – Deel II : De Postzegels”. Dit laatste opmerkelijk werk, in beide landstalen, omvat 154 pagina’s en 654 illustraties.
De studie van Roger Gallant heeft als doel een verleden, dat nochtans tamelijk recent is, te behoeden voor de vergeethoek. De Belgische postdienst had trouwens in het verleden een wereldfaam. Het werk van Roger Gallant zal ongetwijfeld niet alleen in filatelistische middens worden gewaardeerd, maar eveneens door allen die interesse hebben in onze voormalige kolonie.
Praktische informatie:
De twee delen zijn samen of afzonderlijk verkrijgbaar door storting op rekening
Deel 1: 65 euro + 5 euro verpakkings- en verzendkosten = 70 euro;
Deel 2: 30 euro + 4 euro verpakkings- en verzendkosten = 34 euro;
Deel 1 + 2 samen: 93 euro + 9 euro verpakkings- en verzendkosten = 102 euro.
Bron: persbericht Roger Gallant, september 2006.
In het weekblad Brussel Deze Week (nr. 1051, 28.09.2006, p. 13) verscheen onder de titel “Erfgoed is hot” een artikel over de toekomst van de erfgoedsector. Het is een vraaggesprek met Marc Jacobs, directeur van het VCV, Vlaams Centrum voor Volkscultuur (en niet Volkskunde, zoals verkeerdelijk in het artikel staat). De visie van Jacobs is interessant genoeg om er hier melding van te maken.
Volgens Jacobs komen heel wat afgestudeerde geschiedkundigen niet in het zuiver wetenschappelijke onderzoek terecht, maar vinden ze een baan in de erfgoedsector. Om hen daarop voor te bereiden, biedt de KUBrussel vanaf dit academiejaar het vak “erfgoedstudies” aan. Aan Marc Jacobs werd gevraagd om een historisch atelier rond erfgoed op te zetten.
Jacobs wil geschiedkundigen uit hun ivoren toren halen en ze hun academische kennis laten vertalen naar de hedendaagse maatschappij.
Jacobs zegt dat er aan de universiteiten te weinig belangstelling is voor de erfgoedverenigingen die in de maatschappij werkzaam zijn. “De universiteiten denken nog al te vaak dat ze het monopolie hebben op legitiem omgaan met het verleden. Maar sinds de Tweede Wereldoorlog zijn steeds meer andere groepen zich ermee gaan bemoeien, genealogen, heemkundige kringen, lokale groepen die de plaatselijke molen willen redden. En ook daar zit eruditie.”
Academisch geschoolde historici moeten niet alleen wetenschappelijke artikels voor vakbladen kunnen schrijven. Ook een stukje in het maandblad van een heemkundige kring, een Nederlandstalig boek of een artikel voor een website hoort erbij. Volgens Jacobs moeten studenten worden opgeleid “tot bemiddelaars tussen het zuiver wetenschappelijke onderzoek en de realiteit van het veld”.
Het volledige artikel staat nu (onder de titel Erfgoedsector biedt steeds meer werkgelegenheid) ook online op de website van Brusselnieuws.be. Regelmatig publiceert Brusselnieuws.be artikels uit Brussel Deze Week online, meestal een paar dagen na het verschijnen van de papieren krant.
Bron: Erfgoed is hot : sector biedt steeds meer werkgelegenheid / Bettina Hubo (interviewer) ; Marc Jacobs (geïnterviewde) // in: Brussel Deze Week, nr 1051 (28 september 2006), p. 13.
La(e)ken revisited: zangvogels te Laken
Onder de impuls van koningin Elisabeth verscheen in 1952 in België het eerste multimediawerk avant la lettre: Zangvogels te Laken – Les Oiseaux Chanteurs de Laeken. Het bestond uit vier 78-toerenplaten en een boek van 84 pagina’s, gebundeld in een koningsblauwe kartonnen box. Vierenvijftig jaar later biedt Laca, de geschied- en heemkundige kring van Laken, u een digitale facsimile-uitgave van deze box aan. VVF-Brussel maakt maar wat graag promotie voor deze unieke productie van haar erfgoedpartner.
Laca heeft gedurende de voorbije maanden intensief gewerkt aan de ontsluiting van een bijzonder stukje erfgoed. In de heruitgave werd de oorspronkelijke look and feel zoveel mogelijk bewaard. In een klein kartonnen doosje vindt u twee cd’s en een boekje.
De eerste cd bevat de volledige opnamen van het vogelgezang, een klein half uur in totaal. Hierop hoort u 35 vogels die toen nog veel in het Brusselse voorkwamen. Het krassende 78-toerengeluid werd vakkundig gerestaureerd door medewerkers van het geluidsarchief van de VRT (u kunt hieronder twee fragmenten beluisteren).
Het tweede schijfje is een cd-rom met daarop digitale kopieën van de Nederlands- en Franstalige versie van het oorspronkelijke boek, een uitgebreid achtergrondartikel, een ornithologische bijdrage van Vogelbescherming Vlaanderen en nog enkele heemkundige items rond Schoonenberg uit de voorbije 17 jaargangen van Laca-Tijdingen (het tijdschrift van Laca). Daar bovenop krijgt u in primeur een paar foto’s en andere bijlagen, interactief geïllustreerd met klank en geselecteerde internetlinks.
Het tweetalige boekje bevat enkele illustraties, waaronder een uniek kleurenportret van koningin Elisabeth, alsook de originele inleiding van de vorstin in haar mooiste handschrift.
Beluister twee fragmenten van de vogelzang die op de facsimile-uitgave voorkomt. De oorspronkelijke opnamen werden vakkundig gerestaureerd door medewerkers van het geluidsarchief van de VRT.
Laca kreeg voor de verwezenlijking van deze uitgave een forse projectsubsidie van de Brusselse schepen voor Vlaamse aangelegenheden Bruno De Lille en van gewestminister Pascal Smet die verantwoordelijk is voor Erfgoed. Dankzij deze subsidies kunt u deze unieke heruitgave bestellen tegen de bijzonder lage voorintekenprijs van 12,50 euro (in plaats van de latere prijs van 15 euro). Door uw voorintekening stelt u bovendien Laca in staat de nodige middelen te verzamelen om de productie van 1000 exemplaren te financieren.
Hoe bestellen?
Bestel nu en stort voor 15 oktober 2006 het bedrag van 12,50 euro op de rekening 068-2095230-57 van Laca met als mededeling “La(e)ken Revisited”. Vermeld ook zorgvuldig uw adres. Als u de uitgave niet zelf komt ophalen in de openbare bibliotheek van Laken (gemeenschapscentrum Nekkersdal) na de verschijningsdatum van 15 november, dan betaalt u 2,38 euro extra voor verzend- en verpakkingskosten (gelijktijdig over te schrijven).
Meer informatie vindt u op de website van Laca. U kunt daar ook een uitgebreide tekst lezen met achtergrondinformatie over de oorspronkelijke uitgave van Zangvogels te Laken en de totstandkoming van de facsimile-uitgave.
Bron: persbericht Laca, geschied- en heemkundige kring Laken.
Het project Presse-Papier, een nationaal project voor de bewaring van Belgische kranten, is actief sinds 2003 en staat onder de leiding van de Koninklijke Bibliotheek en de Stadsbibliotheek Antwerpen.
Kranten vormen een belangrijk deel van de collecties van bibliotheken en documentatiecentra. Maar ze zijn erg kwetsbaar. Oude kranten dreigen verloren te gaan als er geen gepaste maatregelen worden genomen om ze te bewaren.
In België werden vroeger al krantencollecties gemicrofilmd, maar dat gebeurde vrijwel steeds op individuele basis. Er waren nauwelijks afspraken tussen de verschillende bibliotheken en documentatiecentra, waardoor dubbel werk of hiaten niet uit te sluiten waren.
Om de microverfilming een nieuwe impuls te geven, werd in 2003 een nationaal project voor de bewaring van Belgische kranten opgestart. De bedoeling was om er alle instellingen bij te betrekken die kranten bewaren, op federaal, gewestelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau.
In het juni-nummer van het tijdschrift Bladen voor documentatie van de Belgische Vereniging voor Documentatie (ABD-BVD) gaven Dirk Luyten van het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA) en Marc D’Hoore van de Koninklijke Bibliotheek van België een neerslag van de resultaten die in november 2005 werden voorgesteld.
VVF-Brussel wil u met dit interessante project laten kennismaken en kreeg de toestemming om de tekst van het artikel in Bladen voor documentatie hier integraal te reproduceren.
Nationaal project voor de bewaring van Belgische kranten “Presse-Papier”.
[PDF 330 kB] (Bladen voor documentatie, jrg. 60 (2006) 2, p. 4-8, © 2006 Belgische Vereniging voor Documentatie vzw, reproductie met toelating van de auteurs Dirk Luyten en Marc D’Hoore en van hoofdredacteur Simone Jérôme).
De beide auteurs Dirk Luyten en Marc D’Hoore publiceerden een gelijkaardig artikel in het tijdschrift Bibliotheek- en archiefgids van de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen vzw (VVBAD): Het eeuwige leven voor de krant? : eerste balans van het Nationaal Project voor de conservering van de Belgische kranten in internationaal perspectief / Marc D’Hoore, Dirk Luyten // in: Bibliotheek- en archiefgids, jrg. 82 (2006) 4, p. 8-13.
Voor de genealoog die voorouderonderzoek doet zijn kranten een interessante bron van informatie. Niet alleen omwille van de geboorteaankondigingen en de overlijdensberichten, maar ook omdat in de zogenaamde faits divers vaak interessante weetjes te vinden zijn. Een brand aan boord van een schip waarop een voorouder matroos was, een gouden bruiloft met ontvangst door de burgemeester of een veroordeling van een dief…
Het bekende computertijdschrift Clickx Magazine bestaat 10 jaar. Om dat te vieren werd een extra dik jubileumnummer uitgegeven met meer dan 100 pagina’s weetjes en verschillende nieuwe rubrieken. Er is ook een internetzoektocht waarmee mooie prijzen zoals een notebook, een digitale videocamera, een iPod en 50 fotoalbums te winnen vallen. Maar de klap op de vuurpijl is misschien wel de dvd met daarop alle nummers van Clickx sinds 1996. Een heus archief dus. Bovendien staan op de dvd ook 8 volledige softwarepakketten die met workshops worden toegelicht.
Clickx Magazine besteedde de afgelopen jaren ook regelmatig aandacht aan genealogie en genealogische software. Daarom maakte VVF-Brussel haar verjaardagswensen over aan de redactie. We schreven:
Clickx bestaat 10 jaar en dat is inderdaad een reden om te feesten. Het magazine is in al die jaren met zijn tijd meegegaan, zowel qua vormgeving als qua inhoud. Echter altijd kritisch en zonder oppervlakkig te zijn.
We bedankten hoofdredacteur Jo Verluyten ook voor de fijne samenwerking in november vorig jaar, toen we de mogelijkheid kregen om u het dossier genealogie “Op zoek naar je roots. Duik in het verleden” via onze website aan te bieden.
We zetten voor u de belangrijkste genealogie-artikels van de afgelopen 10 jaar op een rijtje:
- Uw stamboom op de computer / Marian Kin
[bespreking boek over Aldfaer]Clickx 53, p. 13 - Een stamboom maken op je computer / Geert Coolen
[workshop genealogische software Aldfaer]Clickx 61, p. 38-41 - Familiestamboom Expert / Bart Bettens
[beoordeling genealogische software]Clickx 84, p. 20 - Op zoek naar je roots : duik in het verleden / Catherine Nuyttens
[dossier genealogie]Clickx 105, p. 14-18 - Maak je eigen familiestamboom : een boompje opzetten / Catherine Nuyttens
[workshop genealogische software Aldfaer]Clickx 106, p. 56-58 - De (stam)boom in : www.familiekunde-brussel.be
[Webkompas, voorstelling van onze eigen vereniging]Clickx 108, p. 95
Al deze artikels en de vele honderden tips en workshops kunt u lezen als u Clickx Magazine 126 met de bijhorende dvd aanschaft. Voor de prijs van 4,95 euro (excl. verzendkosten) hoeft u het echt niet te laten.
Exclusief aanbod: nu in PDF!
Dankzij de tussenkomst van Jo Verluyten, hoofdredacteur van Clickx Magazine en met de toestemming van uitgever Minoc Business Press kan VVF-Brussel u hier de workshop rond Aldfaer aanbieden [PDF 423 kB].
U kunt Clickx Magazine 126 met de bijhorende archief-dvd (alle nummers van Clickx sinds 1996!) nabestellen.
Voor verzendingen in België betaalt u 4,95 euro + 1 euro verzendkosten. Overschrijven kan op rekeningnummer 001-4141282-40 op naam van Minoc Business Press met vermelding van het te bestellen nummer.
Voor verzendingen naar Nederland betaalt u 4,95 euro + 4,20 euro verzendkosten. Overschrijven kan via IBAN BE02 0014 1412 8240 / BIC GE BA BE BB op naam van Minoc Business Press met vermelding van het te bestellen nummer.
Erepenningmeester Frans Vreven overleden
VVF-Brussel vernam het overlijden van haar erepenningmeester Frans Vreven. Hij werd geboren te Elsene op 21 oktober 1920 en overleed onverwacht te Sint-Jans-Molenbeek op 27 juni 2006 in zijn 86ste levensjaar.
Reeds vrij vroeg was Frans Vreven lid van de VVF. Van VVF-Brussel was hij zelfs een van de eerste leden. Regelmatig zag men hem op activiteiten en congressen. In de periode van de jaren 1990 tot de eeuwwisseling was hij penningmeester van VVF-Brussel, een opdracht die hem als voormalig boekhouder bijzonder goed lag.
Bescheiden als hij was, stond hij niet graag in de schijnwerpers, maar gaf er de voorkeur aan een zorgzame werker achter de schermen te zijn. Voor dit werk ontving hij begin dit jaar de titel van erepenningmeester van VVF-Brussel uit de handen van zijn opvolger.
Ook wie Frans persoonlijk kende zal bevestigen dat hij een zorgzaam en familiaal man was. Samen met zijn echtgenote Juliette bracht hij zes kinderen groot. En toen zijn vrouw op het einde van haar leven ernstig ziek werd, heeft hij haar met alle zorgen omringd en bijgestaan. Na de verkoop van zijn huis trok Frans in de Residentie Paloke in. Door zijn kinderen werd hij goed opgevangen en elke zondag ging hij bij één van hen op bezoek.
Het bestuur van VVF-Brussel maakt zijn oprechte wensen van deelneming over aan de familie en aan allen die Frans Vreven kenden en zullen missen.
Frans Vreven wordt begraven op het kerkhof van Sint-Agatha-Berchem. De afscheidsplechtigheid met eucharistie vindt plaats in de Heilige Verrijzeniskerk (Palokestraat) in Sint-Jans-Molenbeek op zaterdag 1 juli 2006 om 11.30 uur (samenkomst aan de kerk om 11.20 uur).
Precies een week geleden lieten we u weten dat het Algemeen Rijksarchief van plan was om de bepaling met betrekking tot het maken van digitale foto’s in zijn nieuwe reglement te versoepelen. Aanvankelijk voorzag het nieuwe reglement immers dat digitaal fotograferen totaal zou worden verboden. De plannen tot versoepeling zijn nu eindelijk definitief en het nieuwe reglement ligt voor.
De algemeen rijksarchivaris hoopt dat het alternatieve voorstel tegemoetkomt aan de verwachtingen van de meerderheid van de bezoekers.
Alle documenten voor u op een rijtje
- Het bezoekersreglement dat op 20 juni 2006 in de studiezalen in voege treedt.
- De richtlijn in verband met de reproductiepraktijk.
- Het model van verklaring in verband met het zelf uitvoeren van persoonlijke opnames.
- Het Tarief 2005 (Ministerieel Besluit 23 maart 2005).
Alle documenten kunt u ook terugvinden in onze rubriek “Wetgeving, reglementen en tarieven”.
Vous trouverez également des liens vers les documents “Règlement des visiteurs” et “Directive concernant la réalisation personelle de reproductions photographiques” sous notre rubrique “Wetgeving, reglementen en tarieven”.
Parenteel Roelant Van Roose
Ons lid Maria Willems uit Sint-Agatha-Berchem publiceerde onlangs in samenwerking met Eric Van Baelen “De parenteel van Roelant Van Roose en aanverwante genealogische gegevens” (Brussel : eigen beheer, 2006). Dit 512 pagina’s tellende werk is het resultaat van meer dan tien jaar onderzoek en ontelbare uren in archieven en documentatiecentra. Maria Willems draagt het werk op aan haar kleinkinderen en aan de nagedachtenis van haar in 2002 overleden echtgenoot Roger Van Roose.
Niet alleen is de parenteel opgenomen van Roelant Van Roose die rond 1550 in Kortemark leefde, maar tevens nog de parenteel van Joannes Van Roose (Ardooie ca. 1600) en de kwartierstaat van Roger Van Roose (1935-2002), echtgenoot van de auteur. Deze kwartierstaat gaat 12 generaties terug tot ca. 1528. Alleen al in de parenteel van Roelant Van Roose komen meer dan 11.000 personen voor.
Het werk is veel meer dan een droge opsomming van namen en datums. Het lijvige genealogische gedeelte wordt aangevuld met reproducties van uittreksels uit akten, foto’s, geboortekaartjes, doodsbrieven, bidprentjes enz. Het vermelden waard zijn ook de reproducties van enkele kunstwerken van Charles Van Roose (1883-1960) die vooral bekendstond als portret- en reclameschilder. In het begin en het midden van de jaren 1990 werden verschillende van zijn olieverfschilderijen geveild door Sotheby Mak VanWaay te Amsterdam en door Christie’s in New York.
Het geheel is voorzien van een 111 pagina’s tellende index in twee kolommen op plaats- en persoonsnamen.
Wie het boek wil aanschaffen kan hiervoor terecht bij de auteur zelf. De kostprijs bedraagt 30 euro + 5 euro verzendkosten. Het totaalbedrag van 35 euro is te betalen op rekening
Het nieuwe bezoekersreglement voor de rijksarchieven dat vanaf 20 juni van kracht moet zijn, wordt al versoepeld nog voor het echt van toepassing is. Dat vernemen we uit verschillende bronnen.
Begin mei liet algemeen rijksarchivaris Karel Velle weten dat in alle studiezalen van de Belgische rijksarchieven vanaf 20 juni a.s. een nieuw bezoekersreglement van kracht is. Met die nieuwe huisregels wil het Rijksarchief zijn dienstverlening verbeteren en “maatregelen nemen inzake de bescherming en beveiliging van archiefdocumenten.” Een maatregel die vooral de genealogen trof, was het totale verbod om in de leeszalen met een persoonlijk digitaal fototoestel opnamen te maken.
De brief van de algemeen rijksarchivaris was nog maar amper verzonden, of vanuit diverse hoeken werd er tot protestacties opgeroepen. Gematigde genealogen vonden dat de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde dringend een standpunt ter zake moest innemen om het tij te doen keren. Alhoewel de VVF aanwezig was op een vergadering met de algemeen rijksarchivaris op 20 april, werd toen ten aanzien van de digitale fotografie immers geen stelling genomen.
De stellingname van de VVF kwam er omstreeks 10 mei. Algemeen voorzitter Edgard Seynaeve liet in een brief aan de leden duidelijk verstaan dat er nog een poging zou worden ondernomen om de nieuwe regelgeving enigszins bij te sturen. Hiervoor zou een nieuw gesprek met de algemeen rijksarchivaris plaatsvinden.
In een e-mail van gisteren 6 juni meldt VVF-voorzitter Edgard Seynaeve dat op 2 juni andermaal een gesprek met algemeen rijksarchivaris Karel Velle plaatsvond. Het gesprek met Velle verliep uiterst vlot en de algemeen rijksarchivaris liet weten dat de oorspronkelijke versie van het reglement is afgeschaft en wordt vervangen door een nieuwe tekst. Het maken van opnamen met een persoonlijk digitaal fototoestel wordt onder bepaalde voorwaarden opnieuw toegelaten.
Verduidelijking komt er van Patrick Lamot, adviseur van Marc Verwilghen (VLD) die als minister van Wetenschapsbeleid de rijksarchieven onder zijn bevoegdheid heeft.
De “alternatieve oplossing” zal er o.a. in bestaan (we citeren uit een e-mail van de adviseur):
- dat de regels inzake reproductierecht in een beknopte “richtlijn betreffende het zelf uitvoeren van fotografische opnamen”van één bladzijde zullen worden samengebracht;
- dat alle personen die hun persoonlijke camera wensen te gebruiken vanaf 20 juni e.k. – de datum waarop het nieuwe bezoekersreglement in voege treedt – verzocht zullen worden een “verklaring betreffende het zelf uitvoeren van fotografische opnamen” te ondertekenen waarin ze verklaren de richtlijn de hebben gelezen en te zullen naleven enerzijds, en kennis te hebben genomen van de inhoud van het “Tarief” (MB van 23 maart 2005 – BS 21.10.2005), meer bepaald van art. 4, tweede lid en art. 13;
- dat de bestaande regels van de reproductiepraktijk in het bezoekersreglement zullen worden opgenomen.
Welke gevolgen dit nu concreet heeft voor de genealoog ten velde, zal nader moeten worden onderzocht. Alleszins is het de verdienste van de VVF om via onderhandelingen een opening in dit dossier te hebben gecreëerd en het maken van opnamen met een persoonlijk digitaal fototoestel onder bepaalde voorwaarden terug mogelijk te hebben gemaakt.
Ondertussen circuleert via allerlei kanalen en met name in enkele elektronische fora al de eerste, oorspronkelijke versie van het nieuwe bezoekersreglement dat uiteindelijk dus nooit van kracht zal worden. VVF-Brussel heeft besloten om deze oorspronkelijke tekst niet te publiceren, noch ernaar te verwijzen. Vanuit documentair oogpunt ware dit misschien interessant, maar onder de genealogen zou dit alleen maar tot verwarring leiden.
We geven er dan ook de voorkeur aan om u de definitieve nieuwe tekst aan te bieden zo gauw deze beschikbaar is. Onze contactpersoon in het Rijksarchief te Anderlecht bevestigt dat de tekst zeker deze week door de algemeen rijksarchivaris zal worden verspreid.
Zoals gewoonlijk houden wij u op de hoogte.
Top-250 van Belgische voornamen
De algemene directie Statistiek en Economische Informatie van de Federale overheidsdienst Economie publiceerde op haar website Statistics Belgium een top-250 van alle voornamen van de Belgische bevolking per leeftijdsgroep en per geslacht sinds 1900 en tot 1 januari 2002.
Voor mannen zijn de populairste voornamen Jean, Marc, Michel, André en Patrick. Bij vrouwen scoren Maria, Marie, Monique, Martine en Anne het hoogst.
Er werd ook een top-100 per leeftijdsgroep en per gewest samengesteld.
U kunt ook een top-100 van de meest voorkomende familienamen in België en de drie gewesten bekijken. Voor de volledige Belgische populatie is Peeters de meest voorkomende familienaam, onmiddellijk gevolgd door Janssens. Dezelfde familienamen staan op kop in het Vlaamse en het Brusselse gewest, alhoewel in Brussel Janssens hoger scoort dan Peeters. In het Waalse gewest zijn de familienamen Dubois en Lambert de koplopers.
Een aantal rechtstreekse koppelingen naar deze informatie over namen en voornamen vindt u op onze pagina’s met links.
Reglement rijksarchief: reactie VVF
Bij monde van haar algemeen voorzitter Edgard Seynaeve reageert de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (VVF vzw) op de brief van algemeen rijksarchivaris Karel Velle over het nieuwe bezoekersreglement dat medio juni in de rijksarchieven van kracht zal zijn. Dat nieuwe bezoekersreglement verbiedt onder andere het maken van opnamen met een persoonlijk digitaal fototoestel.
Wij stellen de volledige tekst van de reactie van VVF vzw hieronder ter beschikking.
Beste VVF-leden,
Het Dagelijks Bestuur van 6 mei 2006 heeft gedebatteerd over de intentie van de Algemeen Rijksarchivaris om in juni 2006 een nieuw reglement te doen toepassen waarbij het aan de zoekers verboden wordt om in elk Rijksarchief nog digitale foto’s te nemen. Het daartegenover geplaatste alternatief is eerder dwingend, beperkend en voor velen te duur.
Wij stellen dus vast dat de vorige vergaderingen met de Algemeen Rijksarchivaris, geen voor ons verbeterend effect hebben gehad. Wij betreuren dit in hoge mate en ervaren de nieuwe maatregel als een grote stap terug naar archaïsche tijden. Wij begrijpen goed dat misbruiken moeten worden beteugeld en dat het rijksarchief over de nodige middelen moet kunnen beschikken, maar de vraag is of men daarom alles voor iedereen moet gaan verbieden?
Met enkele medewerkers zal de Algemeen Voorzitter van de VVF nog een poging ondernemen om via tegenvoorstellen de genomen regelgeving enigszins bij te sturen. Zoals u zult begrijpen dienen wij bij ons handelen zeker rekening te houden met de goede overeenkomsten die wij in het verleden met het Rijksarchief hebben bedongen, zoals het openhouden van de Rijksarchieven op zaterdag. Daarom is het aangewezen dat wij hier tact en overredingskracht als de meest geschikte wapens hanteren. Trouwens, grove en ondoordachte huzarenmanieren zijn niet onze stijl.
Langs deze weg dank ik de wakkere leden die ons met kennis van zaken en op een rustige manier hebben ingelicht en die bovendien opbouwende alternatieven hebben aangereikt. Zodra het onderhoud met de Algemeen Rijksarchivaris achter de rug is, zullen wij onze leden op de hoogte brengen van de bereikte resultaten.
Laat het ondertussen duidelijk zijn dat wij blijven ageren om de belangen van de leden van de VVF zo goed als mogelijk te verdedigen en dat wij het opstellen van een familiegeschiedenis binnen eenieders bereik willen houden, aldus niet alleen voor wie over een zee van tijd beschikt en veel geld heeft.
In fine zullen wij steeds aandringen om efficiënt te kunnen werken, met alle moderne middelen en tegen een voor iedereen haalbare kostprijs.
Met vriendelijke groet,
Edgard Seynaeve
Algemeen voorzitter van de VVF
In alle studiezalen van de Belgische rijksarchieven is vanaf 20 juni a.s. een nieuw bezoekersreglement van kracht. Dat laat algemeen rijksarchivaris Karel Velle weten. Met de nieuwe huisregels wil het Rijksarchief zijn dienstverlening verbeteren en “maatregelen nemen inzake de bescherming en beveiliging van archiefdocumenten.”
Bij het opstellen van het nieuwe reglement heeft het Rijksarchief zich laten inspireren door de resultaten van een grote publieksenquête die in het najaar van 2005 onder 1318 bezoekers van de rijksarchieven werd gehouden.
Uit de resultaten van de enquête zou blijken dat de Belgische rijksarchieven relatief hoog scoren, maar niet op alle fronten. Zo was er bijvoorbeeld kritiek op de website en op het beperkte aanbod aan digitale informatie. Tevens werd de slechte kwaliteit van de apparatuur in de studiezalen en van de reproducties van microfilms als een zwak punt aangeduid.
Van het digitale aanbod wil het Rijksarchief werk gaan maken door de uitbouw van de digitale studiezaal, waarbij zowel via een lokaal intranet als via het internet informatie in digitale vorm kan worden aangeboden. Dat is voor het Rijksarchief een absolute prioriteit voor de komende jaren. De website wordt nog vóór 1 september 2006 vernieuwd.
Het nieuwe bezoekersreglement komt er in de eerste plaats om te garanderen dat iedere bezoeker zeker kan zijn van een gelijke behandeling in elk van de 19 leeszalen van het Algemeen Rijksarchief en de Rijksarchieven in de Provinciën.
Een belangrijk onderdeel van het nieuwe reglement is de ingebruikname van documentenscanners. Dankzij deze nieuwe apparatuur zal het mogelijk worden om reproducties te maken van kwetsbare documenten zonder dat de documenten daarvan schade ondervinden. De reproducties kunnen worden afgeleverd op papier of op een digitale drager.
Het Rijksarchief start nog dit jaar met de systematische digitalisering van de registers van de burgerlijke stand. Dit project vraagt zowel wat mankracht als wat financiële middelen betreft een enorme inzet. Toch wil het Rijksarchief deze inspanningen leveren omdat de bezoekers er recht op hebben de bronnen in digitale vorm te kunnen raadplegen in plaats van via de moeilijk hanteerbare en vaak versleten geraakte microfilms. Het aanbieden van deze gedigitaliseerde bestanden via een gecontroleerde toegang op het internet zal worden onderzocht.
Digitaliseringsprojecten kosten veel geld. Mede daarom zal het vanaf 20 juni 2006 niet langer toegelaten zijn om in de leeszalen met een persoonlijk digitaal fototoestel opnamen te maken. Het Rijksarchief wil de inkomsten uit reproducties investeren in apparatuur en personeel om de digitaliseringsprojecten te kunnen realiseren. Alhoewel deze maatregel vooral onder genealogen niet populair is, vraagt het Rijksarchief
aan zijn gebruikers om de beslissing in een bredere context te zien. Volgens het Rijksarchief zouden de inkomsten uit reproductie nog niet de helft van de operationele kost dekken.
In juni 2007 wordt het nieuwe bezoekersreglement een eerste maal geëvalueerd en eventueel bijgestuurd waar nodig. Hierbij zal het Rijksarchief niet alleen rekening houden met de ervaringen van zijn medewerkers, maar ook met de suggesties en bedenkingen van zijn gebruikers. In 2007 vindt ook een tweede publieksonderzoek plaats.
De algemeen rijksarchivaris laat in een e-mailbericht aan ons secretariaat weten dat zijn brief afgelopen zaterdag werd verzonden aan de redactie van “Genealogie & Heraldiek in Vlaanderen” (het maandblad van het Samenwerkingsverband Vlaamse Verenigingen voor Familiekunde vzw). De tekst zal ook in het Frans worden vertaald en dan naar de redacties van verschillende Franstalige tijdschriften worden verzonden met het oog op publicatie. Beide versies van de tekst zullen binnenkort op de website van het Rijksarchief beschikbaar zijn. De diensthoofden van de verschillende rijksarchieven in de provincies hebben de tekst ontvangen om op die manier vragen van bezoekers en lezers te kunnen beantwoorden.
Bij het online plaatsen van deze bijdrage was ons geen standpunt van de Vlaamse Vereniging voor Familiekunde (VVF), noch van het Samenwerkingsverband Vlaamse Verenigingen voor Familiekunde (SVVF) bekend. Beide verenigingen waren aanwezig tijdens een gesprek met de algemeen rijksarchivaris op 20 april jl. Daar werd o.a. het nieuwe bezoekersreglement aan de vertegenwoordigers van verschillende belanghebbende verenigingen toegelicht. De VVF maakte na de vergadering een samenvattend verslag dat via een aantal elektronische fora werd verspreid en dat vooral het verbod op het maken van persoonlijke digitale opnamen benadrukt. Ten aanzien daarvan werd echter geen standpunt ingenomen.
Ondertussen roepen individuele genealogen in verschillende Vlaamse Yahoo!-groepen (Genealogische vraag- en antwoordlijsten) en ook in de Usenet-groep soc.genealogy.benelux op om tegen het nieuwe bezoekersreglement te protesteren bij de algemeen rijksarchivaris en de bevoegde federale minister van wetenschapsbeleid. Sommigen vragen de VVF om spoedig een standpunt in te nemen, de rechten van de genealoog te verdedigen en zich met name krachtig te verzetten tegen het verbod op het maken van persoonlijke digitale opnamen.
Wij houden u op de hoogte van eventuele verdere ontwikkelingen.
Download de volledige tekst van algemeen rijksarchivaris Karel Velle [PDF 12 kB].
